Wapenbroeders, augustus 2012, nr. 4, blz. 22-23

Officier in Afghanistan

Laurens van Aggelen

Boeken over uitzendingen naar oorlogsgebieden, zijn vaak niet meer dan goedbedoelde pogingen om de lezer een indruk te geven van hetgeen zich daar heeft afgespeeld. Deze boeken laten zich vaak moeilijk lezen, zeker voor degenen die weinig kennis hebben van militair jargon. Na een eindeloze opsomming van gebeurtenissen, vaak in teveel details en met teveel zijsprongen omschreven, haak je als lezer na pakweg dertig pagina’s toch echt af. Met ‘Officier in Afghanistan’ is Esmeralda Kleinreesink er in geslaagd om in een alleszins prettig leesbaar boek een mooi en realistisch beeld te schetsen van een militaire missie.

Esmeralda Kleinreesing [sic] (1973) is luitenant-kolonel bij de Koninklijke Luchtmacht en werkt bij de Nederlandse Defensie Academie als universitair docent defensie economie. In haar boek dat onlangs is verschenen, beschrijft ze haar periode als Hoofd Lucht- en Grondtransportplanning voor de NAVO in Afghanistan van januari tot en met mei 2006. Met haar boek verschaft ze de lezer een kijkje achter de schermen van het hoofdkwartier van ISAF in Kabul. Wat het boek extra aantrekkelijk maakt, is dat het nu eens niet door een man, maar door een vrouw is geschreven. Hierdoor wordt er eindelijk eens in boekvorm een goed beeld geschetst van de wijze waarop een vrouw zich in de militaire mannenwereld staande houdt en in het bijzonder tussen collega’s uit andere landen. Nederland kent inmiddels een groot aantal vrouwelijke militairen, ook in de hoogste rangen, maar in veel andere landen is de positie van de vrouw in de krijgsmacht toch nog altijd van een heel andere orde. Ook dit komt in het boek op een mooie manier tot uitdrukking. Niet alleen doordat overste Kleinreesing de onderlinge machtsverhoudingen in beeld brengt, maar ook laat zien hoe weinig er vaak met de aanwezigheid van vrouwen binnen de krijgsmacht rekening wordt gehouden als het om hele praktische dingen gaat. De weergave daarvan is terug te vinden in hilarische anekdotes, maar ze leggen ook bloot hoezeer vrouwelijke militairen soms op hun strepen moeten staan om dit soort dingen aan het licht te brengen.

Communicatie

Vermakelijk om te lezen is het relaas over de problemen met de afhandeling van een en ander op de luchthaven van Kabul. Daar moet men op de afdeling Cargo het al een tijdje zonder computer doen. De medewerkers willen een ‘workstation’, maar het Griekse hoofd van deze afdeling die de Engelse taal allesbehalve machtig is, begrijpt er helemaal niets van en roept op een gegeven moment ‘It’s a workstation, they say. They want workstation, no workstation here. What is workstation’. Daarmee komt de aap uit de mouw. Hij geeft toe dat hij niet weet dat een workstation een computer is. Dat er ergens op het bureau een doos staat met daarop de aanduiding desktop, doet bij hem ook al geen belletje rinkelen. “Ik zucht inwendig en twijfel of ik er moedeloos van word of dat ik erom zal lachen”, schrijft Kleinreesing. Bij de incheckbalie loopt de planning ook al niet al te goed doordat men het daar zonder computer moet stellen. Die computer blijkt wel te zijn aangevraagd maar in een bureaulade te zijn beland. Kleinreesing vraagt het aan de verantwoordelijke majoor maar die verschuilt zich achter bureaucratische procedures. De computer had in zijn ogen niet per e-mail maar per webformulier aangevraagd moeten worden. Later komt de werkelijke aap uit de mouw wanneer blijkt dat het verzoek is afgewezen omdat men niet over een netwerkaansluiting beschikt. “Die aansluiting heeft men ook niet aangevraagd”, zegt de majoor doodleuk en Kleinreesing ontploft intussen bijna. Uiteindelijk weet ze, door te bluffen dat ze de verantwoordelijke proceseigenaar is, te regelen dat ze een handtekening kan zetten om een en ander toch in gang te zetten.

Internationale verschillen

Vermakelijk om te lezen zijn de internationale verschillen zoals Kleinreesing die in Afghanistan ervaart met buitenlandse militaire collega’s. Zo zijn er de Amerikanen die zich nogal ongemakkelijk voelen op het moment dat Kleinreesing tijdens de lucht aan hen vraagt wat de werkelijke reden is dat zij hier zijn. De Amerikanen reageren hierop duidelijk meer gesloten dan Nederlandse militairen zouden doen wanneer hen die vraag zou worden gesteld. Italiaanse militairen geven er blijk van niet bepaald voorbereid te werk te gaan door in zomerkleding in een militaire helikopter te stappen zonder zich vooraf te informeren over de reiscondities. “Wellicht is de Italiaanse houding het gevolg van een meer mediterrane manier van leven: neem het leven zoals het komt en geniet er van zolang het er is. Het past in ieder geval wel bij het halve literflesje wijn dat in elk Italiaans noodrantsoen is te vinden. Een schril contrast met het totale alcoholverbod van Nederlanders in Afghanistan”, aldus Kleinreesing.

Ongemakken

Dat er niet overal met de aanwezigheid van dames rekening wordt gehouden, blijkt wel tijdens een vlucht die de overste maakt over de Hindu Kush, een uitloper van het Himalaya-gebergte, op weg naar Mazar-E-Sharif. Comfortabel is deze vlucht in een Britse Hercules, een c-130 transportvliegtuig allerminst. Daar komt nog eens bij de Kleinreesing op dat moment verkouden is en haar oren en neus dichtzitten. Op zich niet zo erg, ware het niet dat militaire vliegtuigen als ze op een bepaalde hoogte vliegen geen overdruk in het vliegtuig hebben om te voorkomen dat het drukverschil de inslag van een eventuele kogel versterkt. Bij het dalen voelt ze dan ook een hevige pijn. De landing lijkt bovendien zelfs even te gaan mislukken. Even denkt ze dat haar laatste seconden zijn geteld. De landing verloopt uiteindelijk goed, maar er wordt besloten door te vliegen naar Herat. Kleinreesing ziet er als een berg tegenop. Hoewel ze zo min mogelijk drinkt merkt ze dat ze het niet lang meer zal uithouden zonder toiletbezoek. Een toilet is er namelijk niet. Voor de mannen is er, in het zicht van iedereen, slechts een metalen ombouw die de vorm van een urinoir heeft. Handig voor heren, maar niet voor dames. Als ze het even later toch niet meer lijkt uit te kunnen houden en met de loadmaster gaat praten, neemt hij haar mee naar een ruimte waarover weinig ruchtbaarheid wordt gegeven. In de laadruimte bevindt zich tussen gordijnen een noodtoilet en hoewel die gordijnen niet helemaal sluiten, beleeft Kleinreesing hier dan toch nog het meest gelukkige moment van die dag.

Het boek ‘Officier in Afghanistan’ is een aangename aaneenschakeling van anekdotes die je in een adem uitleest. Daarbij beschrijft Kleinreesing de frustraties, de bureaucratie, de voortdurende spanning en laat ze zien hoe politieke beslissingen doorwerken in de dagelijkse militaire praktijk. Een aanrader. Menige militair die op uitzending is geweest zal zich in deze verhalen herkennen. Voor anderen biedt het een bijzonder aangename en interessante kijk in de keuken van het reilen en zeilen van militairen die op uitzending gaan.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Bestel een gesigneerd exemplaar

Archief

Categorieën